strategic brand design

Hoe pak je merkarchitectuur aan bij meerdere merken, afdelingen of faculteiten?

Hoe pak je merkarchitectuur aan bij meerdere merken, afdelingen of faculteiten?

Merkarchitectuur bepaalt hoe merken, afdelingen en diensten zich tot elkaar verhouden. Je kiest grofweg tussen één sterk hoofdmerk, losse merken of een mengvorm. De juiste keuze hangt af van hoe verschillend de doelgroepen zijn, hoeveel de onderdelen van elkaar kunnen profiteren en hoeveel zelfstandigheid ze nodig hebben.

Project Geoversity voor Universiteit Twente door KERN

Wanneer merkarchitectuur een vraag wordt

Zolang een organisatie één dienst en één doelgroep heeft, is merkarchitectuur geen onderwerp. Dat verandert als er groei komt. Nieuwe diensten, overnames, eigen platforms, projecten met externe partners of faculteiten en instituten die hun eigen koers varen: elk nieuw onderdeel roept de vraag op of het een eigen naam en logo krijgt, of onder het hoofdmerk valt.

Als die vraag niet bewust wordt beantwoord, ontstaat een wildgroei aan logo’s en namen. Klanten zien niet meer wat bij elkaar hoort, medewerkers voelen zich vooral verbonden met hun eigen onderdeel, en elk nieuw initiatief kost onnodig veel moeite om bekend te worden.

De drie basismodellen

  • Eén hoofdmerk. Alle onderdelen communiceren onder dezelfde naam en identiteit, met hooguit een beschrijvende toevoeging. Dat is efficiënt en bouwt één sterk merk op, maar laat weinig ruimte voor onderdelen met een heel andere doelgroep.

  • Losse merken. Elk onderdeel heeft een eigen naam en identiteit, en de organisatie erachter blijft op de achtergrond. Dat geeft maximale vrijheid, maar elk merk moet zichzelf bekend maken.

  • Een mengvorm. Onderdelen hebben een eigen naam of uitstraling, maar zijn zichtbaar verbonden met het hoofdmerk, bijvoorbeeld met een vaste afzender of gedeelde vormelementen. De meeste organisaties komen hier uit.

De afwegingen

Er is geen model dat altijd het beste is. De keuze hangt af van een paar vragen.

  • Hoe verschillend zijn de doelgroepen? Hoe groter het verschil, hoe meer ruimte een onderdeel nodig heeft voor een eigen gezicht.

  • Kunnen onderdelen van elkaar profiteren? Als de reputatie van het hoofdmerk een onderdeel geloofwaardiger maakt, wil je die verbinding zichtbaar houden.

  • Moet een onderdeel juist los staan? Bijvoorbeeld omdat het met andere partners werkt of een eigen positie moet innemen.

  • Hoeveel budget en aandacht is er? Elk extra merk vraagt om een eigen investering in bekendheid.

  • Wat is de verwachte toekomst? Een onderdeel dat later zelfstandig wordt, vraagt om een andere keuze dan een tijdelijk project.

Universiteiten en kennisinstellingen

Bij universiteiten en kennisinstellingen speelt merkarchitectuur extra sterk. Faculteiten, instituten, onderzoeksgroepen, opleidingen en platforms hebben elk hun eigen publiek: studenten, onderzoekers, financiers, bedrijfsleven en internationale partners. Ze willen herkenbaar zijn in hun vakgebied, terwijl de naam van de universiteit juist veel geloofwaardigheid toevoegt. Bovendien worden besluiten vaak decentraal genomen, waardoor draagvlak net zo belangrijk is als het model zelf.

Een voorbeeld is Geoversity, een online platform voor kennis en educatie in geospatial science, opgezet door de faculteit ITC van Universiteit Twente. De vraag was hoe je kennis deelt op een manier die past bij een snel veranderende wereld, en hoe je nieuwe studenten bereikt. Het platform kreeg daarvoor een eigen merk, terwijl de herkomst bij ITC en de universiteit de inhoud geloofwaardigheid geeft.

Soms is de juiste keuze juist afstand. BRIGHT is een project van het European Whistleblowing Institute. Het moest visueel los staan van EWI en herkenbaar zijn als zelfstandig merk, met EWI hooguit als afzender.

Een stappenplan

  • Breng alles in kaart. Maak een overzicht van alle namen, logo’s, labels en domeinen die in omloop zijn. Dat alleen geeft vaak al veel inzicht.

  • Bepaal de rol van het hoofdmerk. Waar staat de organisatie als geheel voor, en wat moet elk onderdeel daaraan bijdragen?

  • Beoordeel elk onderdeel. Gebruik de afwegingen hierboven om per onderdeel te bepalen hoeveel eigen gezicht het nodig heeft.

  • Kies een model en maak regels. Leg vast wanneer iets een eigen naam krijgt, hoe afzenders worden getoond en welke elementen altijd gedeeld worden.

  • Zorg voor draagvlak. Betrek de mensen die het moeten uitvoeren. Een architectuur die op papier klopt maar niet wordt gedragen, houdt geen stand.

  • Leg het vast in richtlijnen. Zo weet iedereen wat te doen als er morgen een nieuw onderdeel bijkomt.

Het resultaat

Een goede merkarchitectuur maakt een organisatie overzichtelijk voor buitenstaanders en makkelijker te besturen voor de mensen binnen. Nieuwe initiatieven kunnen sneller starten, omdat al duidelijk is hoe ze een plek krijgen. En elk onderdeel versterkt het geheel, in plaats van ermee te concurreren.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een branded house en een house of brands?

Bij een branded house draagt één hoofdmerk alle onderdelen. Bij een house of brands staan de merken los van elkaar en blijft de organisatie erachter op de achtergrond. Daartussen zitten mengvormen.

Wanneer krijgt een nieuw initiatief een eigen merk?

Als de doelgroep sterk afwijkt, als het onderdeel een eigen positie moet innemen of als het later zelfstandig verder moet. In andere gevallen is aansluiten bij het hoofdmerk meestal sterker.

Hoe krijg je draagvlak in een decentrale organisatie?

Door de mensen van de onderdelen vroeg te betrekken, de afwegingen open te bespreken en duidelijke regels te maken die ook ruimte laten voor eigenheid.

Lees meer over corporate branding en onze aanpak voor merkarchitectuur, of neem contact op.